မကြာသေးခင်ကမှ metaverse ကို မိတ်ဆက်ခံခဲ့ရပေမယ့် အင်တာနက်ရဲ့ သမိုင်းက အတော်လေး တိုတောင်းတယ်ဆိုတာ သိပါတယ်။ ဘယ်လိုလုပ် ဒီလောက် ပြောင်းလဲသွားနိုင်တာလဲ။ မြန်မာနိုင်ငံက ကျွန်တော်တို့နဲ့ ဘာဆက်စပ်နေလဲ။ metaverse ဆိုတဲ့ စကားလုံးဟာ ၁၉၉၂ ခုနှစ်ထုတ် သိပ္ပံစိတ်ကူးယဉ် ဝတ္ထု Snow Crash ကနေ “meta” နဲ့ “universe” ကို ပေါင်းစပ်ပြီး ပေါ်ထွက်လာတာပါ။ Snow Crash ထဲမှာ metaverse ကို virtual reality (VR) နဲ့ augmented reality (AR) မျက်မှန်တွေနဲ့ ချိတ်ဆက်ထားတဲ့ တစ်ခုတည်းသော၊ စကြဝဠာနှံ့၊ နစ်မွန်းစေတဲ့ virtual ကမ္ဘာအဖြစ် အင်တာနက်ရဲ့ နောက်တစ်ဆင့်လို့ မြင်ယောင်ထားပါတယ်။
ကျွန်တော်တို့အားလုံး အိမ်ကနေ ခြေတစ်လှမ်းမှ မထွက်ဘဲ virtual ကမ္ဘာက အကျိုးကျေးဇူးတွေ ရနိုင်တဲ့ ကမ္ဘာသစ်ကို လေ့လာဖို့ စိတ်လှုပ်ရှားနေကြပါတယ်။ ဥပမာ ဆိုင်ကယ်စီးပြီး G&G ကို မုန့်သွားဝယ်တာ၊ ရာသီဥတု စိုးရိမ်စရာမလိုဘဲ ကိုယ်ကြိုက်တဲ့ နေရာမှာ ငါးမျှားတာ၊ အိမ်မှာ အေးအေးဆေးဆေး ထိုင်ရင်း ရိုးရာကာစီနိုဂိမ်းတွေ ကစားပြီး ငွေအစစ် အနိုင်ရတာမျိုးတွေကို virtual နည်းနဲ့ ခံစားနိုင်ပါပြီ။
အရင်တုန်းက ရန်ကုန်မှာဖြစ်စေ တခြားနေရာမှာဖြစ်စေ ကျွန်တော်တို့အားလုံး ခလုတ်ကီးဘုတ်နဲ့၊ အနက်အဖြူ မျက်နှာပြင်နဲ့ ဖုန်းတွေ သုံးခဲ့ကြပါတယ်။ ဖုန်းခေါ်တာ၊ SMS ပို့တာ၊ built-in ဂိမ်း ကစားတာနဲ့ မကွဲတဲ့ Nokia 3310 ရဲ့ ringtone ကို နာရီချီ ချိန်ညှိတာလောက်ပဲ ရှိပါတယ်။ ပြီးတော့ ရုတ်တရက် “ဘွန်း” ဆိုပြီး အင်တာနက်နဲ့ စမတ်ဖုန်း ရောက်လာပြီး ကျွန်တော်တို့ ဘယ်လို နေထိုင်လုပ်ကိုင်လဲဆိုတာကို ပြောင်းလဲပစ်လိုက်ပါတယ်။
အစပိုင်းမှာ အင်တာနက်ကို ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ အများပြည်သူ လုံခြုံရေးနဲ့ အစိုးရဝန်ဆောင်မှုတွေကို ပိုသက်သာပြီး ပိုထိရောက်စွာ ရယူနိုင်ဖို့ ဖန်တီးခဲ့တာပါ။ အချိန်ကြာလာတာနဲ့အမျှ အင်တာနက်ဟာ သိသိသာသာ ပြောင်းလဲလာခဲ့ပါတယ်။ အခုဆိုရင် အွန်လိုင်းမှာ ဈေးဝယ်နိုင်၊ ကမ္ဘာတစ်ဖက်ခြမ်းက လူတွေနဲ့ သူငယ်ချင်းဖြစ်နိုင်၊ အွန်လိုင်းကနေ ကျောင်းတက်နိုင် စသဖြင့် အများကြီး လုပ်နိုင်ပါပြီ။
ဒစ်ဂျစ်တယ်ကမ္ဘာမှာ အထင်ရှားဆုံး တိုးတက်မှုတစ်ခုကတော့ အင်တာနက် ကြီးထွားမှုကြောင့် တက်လာတဲ့ ဂိမ်းလုပ်ငန်းပါ။ အွန်လိုင်းမှာ ငွေအစစ် ရှာနိုင်တဲ့ ဂိမ်းပလက်ဖောင်း အမျိုးမျိုး ရှိလာပါတယ်။ ထို့အပြင် Facebook၊ Instagram နဲ့ TikTok လို လူမှုကွန်ရက်တွေ တက်လာတာက လူတွေကို သူတို့ရဲ့ လှုပ်ရှားမှုနဲ့ အကြောင်းအရာတွေကနေ ဝင်ငွေရဖို့ အခွင့်အလမ်း အများကြီး ပေးခဲ့ပါတယ်။ ဥပမာ လမ်းပေါ်မှာ ကလေးလေးတွေ ကခုန်ပြီး content လုပ်တာ၊ အရောင်းသမားတွေ အွန်လိုင်းကနေ အရောင်းအဝယ် လုပ်တာ၊ တောင်သူတွေတောင် 5G ကွန်ရက်ကနေ တိကျတဲ့ ရာသီဥတု ခန့်မှန်းချက် ရနေတာမျိုးပါ။
ဒါဆို မြန်မာ့အွန်လိုင်းကာစီနိုကို ဘယ်သူ တီထွင်ခဲ့တာလဲ။ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အွန်လိုင်းကာစီနိုဟာ ကမ္ဘာ့တခြားနေရာတွေနဲ့ တူသလား။ အဖြေက တူပါတယ်။ ဒီဂုဏ်ပုဒ်ကို ၁၉၉၄ ခုနှစ်မှာ တည်ထောင်ခဲ့တဲ့ ဆော့ဖ်ဝဲကုမ္ပဏီ “Microgaming” ကို ပေးချင်ပါတယ်။ Microgaming ဟာ ၁၉၉၄ ခုနှစ်မှာ ကမ္ဘာ့ပထမဆုံး အွန်လိုင်းကာစီနို ဆော့ဖ်ဝဲ “CasinoOnNet” ကို စတင် မိတ်ဆက်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါက အွန်လိုင်းကာစီနို လုပ်ငန်းရဲ့ အုတ်မြစ်ကို ချပေးခဲ့တာပါ။ သူတို့ဟာ လုံခြုံတဲ့ ငွေပေးချေမှုစနစ်နဲ့ ဂိမ်းဆော့ဖ်ဝဲ အပါအဝင် အွန်လိုင်းဂိမ်းအတွက် လိုအပ်တဲ့ နည်းပညာတွေကို ဖန်တီးရာမှာ ရှေ့ဆောင်တွေ ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီတည်ထောင်မှုက ယနေ့ အွန်လိုင်းကာစီနိုလုပ်ငန်းကို ပုံဖော်ရာမှာ အလွန်အရေးပါတဲ့ အခန်းကဏ္ဍက ပါဝင်ခဲ့ပါတယ်။
အွန်လိုင်းကာစီနိုကို iGaming ဒါမှမဟုတ် eSport လို့လည်း ခေါ်ပါတယ်။ အင်တာနက်ပေါ်မှာ လုပ်ဆောင်တဲ့ ကာစီနိုမှန်သမျှကို ဆိုလိုပါတယ်။ BK959 မြန်မာ အွန်လိုင်းကာစီနို မှာ စလော့ဂိမ်း၊ အားကစားလောင်းကြေး၊ တိုက်ရိုက်ကာစီနို၊ ရူးလက်၊ နဂါး-ကျား၊ ဘာကာရာ၊ ငါးပစ် စတဲ့ ဂိမ်းတွေကို သင့်လက်ကိုင်ဖုန်းပေါ်ကနေ ကစားပြီး ငွေအစစ် အနိုင်ရနိုင်ပါတယ်။
အဘိုးအိုပုံပြင် ဆက်ရအောင်။ အများပြည်သူအတွက် ပထမဆုံး ဖွင့်လှစ်ခဲ့တဲ့ အွန်လိုင်းကာစီနို နေရာဟာ Liechtenstein အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ထီရဲ့ လက်မှတ်ရောင်းချမှုဖြစ်ပြီး ၁၉၉၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာမှာ စတင်ခဲ့ကာ အွန်လိုင်းကာစီနိုရဲ့ အစောဆုံး ဥပမာတွေထဲက တစ်ခုအဖြစ် မကြာခဏ ကိုးကားခံရပါတယ်။ ကာစီနိုတစ်ခု မဟုတ်ပေမယ့် အွန်လိုင်းလောင်းကြေးရဲ့ အရေးပါတဲ့ မှတ်တိုင်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။
ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုရဲ့ အဆင်ပြေမှုတွေကို ဆက်လက် ခံစားရင်း ဒီဆောင်ပုဒ်ကို အမြဲ မှတ်ထားပါ – “အန္တရာယ် မြင့်လေ ပြန်ရမှု ကြီးလေ။”